Diş Teli varken Doğru Diş Fırçalama nasıl olmalı
Diş teli tedavisi sırasında ağız hijyenine normalden daha fazla özen göstermek gerekir. Braketler, teller ve lastikler yiyecek artıklarının tutunabileceği yeni yüzeyler oluşturur. Bu bölgeler yeterince temizlenmediğinde diş eti kızarıklığı ve kanaması, ağız kokusu, çürük ve diş minesinde beyaz lekeler görülebilir. Bu nedenle ortodontik tedavinin başarısı yalnızca tellerin doğru takılmasına değil, hastanın günlük bakım alışkanlıklarına da bağlıdır.
Diş teli varken yumuşak kıllı bir fırça ve florürlü diş macunu kullanın. Fırçayı önce diş eti çizgisine, sonra braketlerin üstüne ve altına yaklaşık 45 derecelik açıyla yönlendirin. Her dişi ve braket çevresini küçük, nazik hareketlerle temizleyin; ardından arayüz fırçası veya diş ipi geçiriciyle telin altındaki ve dişlerin arasındaki bölgeleri temizleyin. Sabah ve gece mutlaka fırçalayın; mümkünse yemeklerden sonra da ağız bakımınızı tekrarlayın
Sabit ortodontik apareylerde braketler diş yüzeyine yapıştırılır ve ark teli braketleri birbirine bağlar. Bu yapı, diş fırçasının bazı bölgelere doğrudan ulaşmasını zorlaştırabilir. Özellikle braketin dişle birleştiği alan, telin altı ve diş eti sınırı plak birikimine daha açık hale gelir. Plak uzun süre uzaklaştırılmadığında diş eti iltihabına ve mine yüzeyinde demineralizasyona zemin hazırlayabilir .
Ortodontik tedavi sırasında görülen beyaz opak lekeler, her zaman kalıcı çürük anlamına gelmez; ancak mine mineral kaybının erken belirtisi olabilir. Bu nedenle amaç yalnızca görünen yiyecek artıklarını temizlemek değil, braketlerin çevresindeki bakteriyel plağı düzenli olarak uzaklaştırmaktır. Diş hekiminizin veya ortodontistinizin önerdiği kişisel bakım planı, çürük ve diş eti hastalığı riskinize göre değişebilir.
Yumuşak kıllı, küçük başlı bir diş fırçası tercih edin. Ortodontik diş fırçalarının orta kısmında braketlere uyum sağlayan özel bir girinti bulunabilir; ancak standart yumuşak kıllı bir fırça da doğru teknikle etkili olabilir. Manuel ve elektrikli diş fırçalarının her ikisi de uygun şekilde kullanıldığında plak temizliğine katkı sağlayabilir. Elektrikli fırça kullanıyorsanız yüksek baskı uygulamayın ve fırçanın üretici talimatlarına uyun.
Florürlü diş macunu, diş minesinin asit saldırılarına karşı korunmasına ve çürük riskinin azaltılmasına yardımcı olur. Diş macununun miktarı yaşa ve kişisel risk durumuna göre değişebilir. Özellikle çocuklarda yaşa uygun ürün ve miktar konusunda diş hekiminizin önerisini izleyin. Diş teli varken daha fazla macun kullanmak, tek başına daha iyi temizlik sağlamaz; asıl farkı oluşturan düzenli ve doğru tekniktir.
Ağzınızı sağ üst, sol üst, sağ alt ve sol alt olmak üzere dört bölgeye ayırarak çalışın. Böylece braketlerin arasında atlanan alanların sayısını azaltabilirsiniz. Her bölgeyi acele etmeden temizleyin. Diş teli varken normal iki dakikalık fırçalama süresinden daha uzun süre gerekebilir; hedef süreyi değil, tüm yüzeylerin gerçekten temizlenmesini önemseyin
Fırçayı diş eti çizgisine yaklaşık 45 derecelik açıyla yerleştirin. Diş etine zarar verecek kadar bastırmadan, kısa ve kontrollü hareketlerle diş eti kenarını temizleyin. Diş etlerinin kızarık, şiş veya kanamaya eğilimli olduğu bölgelerde fırçalamayı tamamen bırakmak sorunu artırabilir; ancak şiddetli ağrı veya devam eden kanama varsa ortodontistinize başvurun.
Fırçayı önce braketlerin üst kenarına, ardından alt kenarına yönlendirin. Her braketin çevresinde küçük dairesel veya kısa ileri-geri hareketler yapın. Telin diş yüzeyine gölge yaptığı bölgeleri özellikle kontrol edin. Braketlerin üstünde biriken plak temizlenmeden yalnızca dişlerin görünen orta kısmını fırçalamak yeterli değildir. Illinois Halk Sağlığı Departmanı da braketlerin üstü, altı, lastikler ve diş eti çizgisine özel dikkat edilmesini önermektedir.
Dişlerin yanağa ve dudağa bakan yüzeyleri kadar dil tarafındaki iç yüzeyler ve azı dişlerinin çiğneme yüzeyleri de fırçalanmalıdır. Sabit apareyler daha çok ön yüzeyde bulunduğu için hastalar bazen iç yüzeyleri ihmal edebilir. Oysa bu bölgelerde oluşan plak da çürük ve diş eti sorunlarına katkıda bulunabilir.,
Aynada özellikle braketlerin çevresini, diş eti hattını ve arka dişleri inceleyin. Görünür plak veya yiyecek artığı varsa o bölgeyi yeniden temizleyin. Gerekirse diş hekiminizin önerdiği plak gösterici tabletler, evde temizlenmesi gereken alanları fark etmenize yardımcı olabilir; bu ürünleri kullanmadan önce hekiminize danışmanız uygundur.
Diş fırçası, dişlerin birbirine temas ettiği arayüz bölgelerine ve telin altına her zaman ulaşamaz. Bu nedenle günlük arayüz temizliği gerekir. Diş ipi geçirici kullanarak ipi ark telinin altından geçirebilir, ardından dişlerin arasını nazikçe temizleyebilirsiniz. Diş ipini diş etine ani bir hareketle bastırmak yerine, diş yüzeyine sararak kontrollü şekilde yukarı-aşağı hareket ettirin.
Arayüz fırçaları, braketlerin etrafını ve ark telinin altını temizlemek için pratik bir seçenektir. Fırçanın boyutu aralığa uygun olmalı; zorlayarak sokulmamalı ve telin bükülmesine neden olacak baskı uygulanmamalıdır. Ağız duşu, yiyecek artıklarının uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir; ancak diş ipi veya arayüz fırçasının yerini her hasta için otomatik olarak tutmaz. Hangi aracın sizin için uygun olduğu, dişlerinizin arasındaki boşluklara ve ortodontik apareyinizin türüne göre belirlenmelidir.
Genel ağız bakımında florürlü diş macunuyla günde iki kez, yaklaşık iki dakika fırçalama temel öneridir . Sabit diş teli kullanan kişilerde ise yiyecek artıklarını uzaklaştırmak için yemeklerden sonra da fırçalamak yararlı olabilir. Her öğünden sonra fırçalama imkânı yoksa en azından ağzınızı suyla çalkalayıp uygun olduğunuz ilk anda fırçalayın. Arayüz temizliğini ise her gün, tercihen gece bakımının bir parçası olarak yapın .
Yemekten hemen sonra fırçalama konusunda kişisel durum önemlidir. Asitli içecek veya yiyecek tükettiyseniz, diş minesinin yüzeyinin geçici olarak yumuşayabileceği için bir süre beklemek ve bu arada suyla çalkalamak uygun olabilir. Size özel zamanlama için ortodontistinizin önerisini dikkate alın.
Florür içeren veya antiseptik özellik taşıyan gargaralar bazı hastalarda yardımcı bakım ürünü olarak önerilebilir; ancak gargara, diş fırçalamanın ve arayüz temizliğinin yerine geçmez. Özellikle çocuklarda veya çürük riski yüksek kişilerde gargaranın türü ve kullanım sıklığı diş hekimi tarafından belirlenmelidir. Reçeteli bir ürün kullanıyorsanız hekiminizin belirttiği süre ve dozun dışına çıkmayın .
Sert, yapışkan ve çok gevrek yiyecekler braketlerin kopmasına veya ark telinin bükülmesine yol açabilir. Sakız, karamelli şekerlemeler, sert şekerler, buz, patlamış mısır taneleri, sert kuruyemişler ve kabuklu yiyecekler risk oluşturabilir. Elma, havuç veya sert meyveleri ısırarak yemek yerine küçük parçalara bölmek daha güvenlidir. Şekerli yiyecek ve içecekleri sık tüketmek ise braket çevresinde çürük riskini artırabilir .
Diş telinizin kopması veya telin yanağınızı tahriş etmesi durumunda apareyi kendiniz kesmeye ya da bükmeye çalışmayın. Geçici olarak ortodontik mum kullanmak rahatlama sağlayabilir; ardından ortodontistinize haber verin.
Diş eti kanaması çoğu zaman plak birikimi, diş eti iltihabı veya fırçalama tekniğiyle ilişkili olabilir. Kanama gördüğünüz için fırçalamayı tamamen bırakmak, plak birikimini artırarak sorunu kötüleştirebilir. Yumuşak kıllı bir fırçayla nazikçe temizlemeye devam edin ve arayüz bakımını ihmal etmeyin. Bununla birlikte kanama birkaç gün içinde azalmıyorsa, diş etleri belirgin şekilde şiş veya ağrılıysa ya da ağız kokusu eşlik ediyorsa diş hekiminize veya ortodontistinize başvurun .
Diş teli tedavisi sırasında aşağıdaki durumlarda kliniğinizle iletişime geçmeniz gerekir:
•Braketlerden biri kopmuşsa veya ark teli yerinden çıkmışsa,
•Tel yanağı, dili ya da dudağı sürekli kesiyorsa,
•Diş etlerinde belirgin şişlik, ağrı veya uzun süren kanama varsa,
•Dişlerde beyaz lekeler, hassasiyet veya yeni başlayan ağrı fark ediyorsanız,
•Diş fırçalamanıza rağmen devam eden kötü ağız kokusu varsa,
•Ayarlama sonrasında ağrı birkaç günden uzun sürüyorsa.
Yüz bölgesine darbe aldıysanız, önceden travma geçirmiş bir dişiniz varsa veya apareyiniz travma nedeniyle hasar gördüyse bunu ortodontistinize mutlaka bildirin. NHS, sabit diş teli kullanan kişilerin düzenli dental kontrollerini sürdürmesini ve apareyde kırılma olduğunda ortodontistle iletişim kurulmasını önermektedir .
Kayseri Cafediş olarak, diş teli tedavisinin yalnızca dişleri hizalamaktan ibaret olmadığını; sağlıklı diş etleri, temiz mine yüzeyleri ve sürdürülebilir ağız bakım alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini biliyoruz. Tedavi süreciniz boyunca doğru fırçalama, arayüz temizliği, beslenme ve aparey bakımı konusunda size uygun öneriler sunuyoruz.
Diş teli kullanıyor ve bakım rutininizde hangi ürünleri kullanacağınızdan emin olamıyorsanız, Kayseri Cafediş’te ortodontik değerlendirme ve kişisel ağız bakım önerisi için uzman ekibimize başvurabilirsiniz.
Yazar: Dr. Hasan İlhan MUTAF
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Diş teli türü, yaş, diş eti durumu, çürük riski ve kullanılan aparey kişiden kişiye değişebilir. Size özel bakım planı için ortodontistinizin önerileri önceliklidir.
